دو مشکل رایج پوستی که بسیاری از افراد آن را با یکدیگر اشتباه میگیرند، لک صورت و جای جوش است. لک تغییر رنگ سطحی پوست است و معمولاً صاف است، اما جای جوش تغییر دائمی در ساختار پوست است و به شکل فرورفتگی یا برجستگی دیده میشود. شناخت این تفاوت مهم است، زیرا درمان هر کدام متفاوت است: لک با مراقبت و کرمهای روشنکننده قابل بهبود است، اما جای جوش نیازمند روشهای تخصصی مثل لیزر یا میکرونیدلینگ است. در ادامه این مقاله از سری مقالات علمی دکتر کاغذی به طور کامل تفاوتها، روشهای تشخیص و درمان هر کدام را توضیح میدهیم.
مطالب این مقاله
لک صورت چیست؟
لک پوستی صورت به تغییر رنگ موقت یا پایدار پوست گفته میشود که اغلب به شکل نقاط تیره، قهوهای یا قرمز ظاهر میشود. لکها معمولا با برآمدگی یا فرورفتگی همراه نیستند و فقط روی سطح پوست مشاهده میشوند.
دلایل ایجاد لک
- قرار گرفتن در معرض آفتاب: تابش اشعه UV باعث تحریک تولید ملانین میشود و نقاط تیرهای روی پوست ایجاد میکند.
- التهاب ناشی از جوش یا آسیب پوست: بعد از جوشها یا زخمهای سطحی، پوست ممکن است به شکل لک تیره باقی بماند که به آن لک پس از التهاب گفته میشود.
- تغییرات هورمونی: بارداری، قرصهای ضدبارداری یا مشکلات تیروئیدی میتوانند باعث ایجاد لکهای هورمونی مانند ملاسما شوند.
- عوامل ژنتیکی و پیری پوست: برخی افراد به صورت ارثی مستعد لک هستند و با افزایش سن، لکههای پیری ظاهر میشوند.
ویژگیهای لک
- معمولاً صاف است و با لمس پوست، برآمدگی ندارد.
- رنگ آن از صورتی روشن تا قهوهای تیره متغیر است.
- محل آن بیشتر روی گونهها، پیشانی و اطراف بینی است.
- ممکن است با گذر زمان کمرنگ یا ثابت شود، بسته به علت ایجاد آن.
لک پوستی
جای جوش صورت چیست؟
جای جوش صورت یا اسکار جوش به آسیب دائمی پوست گفته میشود که بعد از بهبود جوش یا آکنه ایجاد میشود. جای جوش معمولاً به دلیل تخریب کلاژن پوست در ناحیه التهاب عمیق ایجاد میشود.
انواع جای جوش
جای جوش فرورفته (Atrophic scars) شایعترین نوع است و شامل فرورفتگیهای کوچک یا عمیق روی پوست میشود. نمونهها:
- Ice pick scars: فرورفتگیهای عمیق و کوچک
- Boxcar scars: فرورفتگیهای پهن و کم عمق
- Rolling scars: فرورفتگیهای کم عمق با لبههای نرم و گرد
مورد بعدی جای جوش برآمده (Hypertrophic scars / Keloid) که نادرتر است و پوست در محل جوش ضخیم یا برجسته میشود. این نوع جای جوش معمولاً در پوستهای تیره بیشتر دیده میشود.
ویژگیهای جای جوش
- با لمس پوست، حالت برجستگی یا فرورفتگی دارد.
- رنگ آن ممکن است از قرمز تا رنگ طبیعی پوست متفاوت باشد.
- برخلاف لک، خود به خود کمرنگ نمیشود و درمان فعال نیاز دارد.
- جای جوش معمولاً بعد از جوشهای شدید و التهابی ایجاد میشود.
جای جوش
تفاوتهای اصلی لک و جای جوش
| ویژگی | لک صورت | جای جوش |
| نوع تغییر پوست | تغییر رنگ سطحی | تغییر ساختار پوست (فرورفتگی/برجستگی) |
| لمس پوست | صاف | برآمده یا فرورفته |
| علت | آفتاب، التهاب سطحی، هورمون، پیری | التهاب عمیق جوش و تخریب کلاژن |
| مدت زمان بهبود | قابل درمان با کرم و مراقبت | نیازمند درمان حرفهای، طولانی یا دائمی |
| روش درمان | روشنکننده، لایهبرداری، ضدآفتاب | لیزر، میکرونیدلینگ، پرکننده |
سخن آخر
لک صورت تغییر رنگ پوست است و معمولاً با مراقبتهای پوستی قابل درمان است، اما جای جوش تغییر دائمی در ساختار پوست ایجاد میکند و نیازمند درمان تخصصی است. شناخت دقیق تفاوت این دو، کلید درمان موفق و داشتن پوستی سالم و شفاف است.
